Graad 6 / Afrikaans HT / Woordbetekenis en uitdrukkings
Idiome 
’n Idioom is ’n sêding met ’n spesiale betekenis.
Die betekenis is nie altyd presies wat die woorde sê nie.
🍎 1. Appel-idiome
🍎 1. Appel-idiome
Idiome en maklike betekenisse
- Die appel val nie ver van die boom nie. ’n Kind is baie soos sy ma of pa.
- ’n Appeltjie vir die dors bewaar. Jy bêre of spaar iets vir later.
- Iets vir ’n appel en ’n ei verkoop. Jy verkoop iets baie goedkoop.
- Iemand gooi appels. Jy slaan iemand met jou vuiste.
- ’n Appeltjie met iemand te skil hê. Jy moet met iemand praat oor iets wat jou pla.
- Een vrot appel steek al die ander aan. Een slegte persoon kan ander mense ook sleg beïnvloed.
- Deur ’n suur appel byt. Jy doen iets wat jy nie wil doen nie, maar jy moet dit doen.
🙊 2. Aap-idiome
🙊 2. Aap-idiome
Idiome en maklike betekenisse
- Die aap uit die mou laat. Jy verklap ’n geheim.
- Die aap is uit die mou. Die geheim is nou uit.
- Aapstreke uithaal. Jy maak stout of lawwe grappe.
🐴 3. Perd-idiome
🐴 3. Perd-idiome
Idiome en maklike betekenisse
- ’n Gegewe perd in die bek kyk. Jy kla oor ’n geskenk.
- Gou op jou perdjie spring. Jy word gou kwaad.
🦁 4. Ander diere-idiome
🦁 4. Ander diere-idiome
Onthou en raaksien
- ’n Geheue soos ’n olifant hê. Jy onthou baie goed.
- ’n Kat in die sak koop. Jy koop iets sonder om mooi te kyk of dit reg is.
- Die hoenders in wees. Jy is baie kwaad.
- Jakkals trou met wolf se vrou. Dit reën terwyl die son skyn.
- Nie onder ’n kalkoen uitgebroei wees nie. Jy is nie dom nie.
- Hond se gedagte kry. Jy dink iets is verkeerd.
Moeilikheid en mense
- Daar is ’n slang in die gras. Daar is iets skelm of gevaarlik aan die gang.
- Daar sal geen haan daarna kraai nie. Niemand sal daarvan weet nie.
- Hy het nie al sy varkies op hok nie. Hy dink nie mooi nie; hy tree dom of vreemd op.
- Voëls van eenderse vere. Mense wat baie dieselfde is.
- Hy is soos ’n voël op ’n tak. Hy bly nie lank op een plek nie.
- Moenie die bobbejaan agter die bult gaan haal nie. Moenie moeilikheid soek voordat dit gebeur nie.
- Dis soos ’n rooi lap vir ’n bul. Dit maak iemand baie kwaad.
✍️ 5. Skryf- en woord-idiome
✍️ 5. Skryf- en woord-idiome
Idiome en maklike betekenisse
- Gekke en dwase skryf hul name op deure en glase. Dit is dom om jou naam op goed te skryf.
- Papier is geduldig. ’n Mens kan enige iets skryf, al is dit nie waar nie.
- Die pen is magtiger as die swaard. Woorde kan sterker wees as geweld.
💭 6. Gevoelens en moeilikheid
💭 6. Gevoelens en moeilikheid
Idiome en maklike betekenisse
- Sy hart sak in sy skoene. Hy skrik of verloor moed.
- Die poppe gaan dans. Daar gaan moeilikheid wees.
- Soos ’n klip slaap. Baie vas slaap.
- Die gees gee. Doodgaan.
- Tussen die boom en die bas wees. Jy is in ’n moeilike posisie; jy weet nie mooi wat om te doen nie.
🧭 7. Wa, wind en volgorde
🧭 7. Wa, wind en volgorde
Idiome en maklike betekenisse
- Voor op die wa wees. Jy is te voorbarig of te opdringerig.
- Die wa voor die osse span. Jy doen dinge in die verkeerde volgorde.
- Die wind van voor kry. Jy kry probleme of teenstand.
- Van meet af begin. Jy begin heel van voor af.
🎭 8. Toneel-idiome
🎭 8. Toneel-idiome
Idiome en maklike betekenisse
- Op die planke bring. ’n Toneelstuk opvoer.
- ’n Gordyn oor iets laat sak. Ophou praat oor iets.
- Die masker laat val. Iemand wys hoe hy regtig is.
- In die kollig wees. Almal kyk na jou of praat oor jou.
- Van die toneel verdwyn. Weggaan of nie meer belangrik wees nie.
🥫 9. Blik-idiome
🥫 9. Blik-idiome
Idiome en maklike betekenisse
- In ’n blik druk. Iemand beperk; iemand mag nie vry wees nie.
- Leë blikke maak die grootste geraas. Mense wat baie spog, weet dikwels nie baie nie.
- ’n Ou blikskottel. ’n Onaangename persoon.
🌟 10. Ander maklike idiome
🌟 10. Ander maklike idiome
Idiome en maklike betekenisse
- Moenie iemand op sy baadjie takseer nie. Moenie iemand oordeel net oor hoe hy lyk nie.
- Sy gaan daarmee akkoord. Sy stem saam.
- Hy sê op alles ja en amen. Hy stem met alles saam sonder om self te dink.
- Hy het sy maat ’n poets gebak. Hy het ’n grappie met sy maat gemaak.
- Met iets op die lappe kom. Iets noem of daaroor begin praat.
- ’n Oulap se rooi maak mooi. ’n Bietjie kleur laat iets mooier lyk.
- As die muis vol is, is die meelkorrel bitter. As jy genoeg gehad het, wil jy nie meer hê nie.
Oefeninge
Kies 'n manier om hierdie onderwerp te oefen.